هپاتیت در کودکان و درمان انواع آن

در این مقاله قصد داریم به هپاتیت در کودکان و درمان انواع آن بپردازیم با ما همراه باشید.

هپاتیت در کودکان نوعی التهاب کبد است که قادر است عملکرد حیاتی این اندام را مختل کند. این بیماری معمولاً منشأ ویروسی دارد و به‌صورت  مزمن بروز می‌کند. ویروس‌های A و E بیشتر از راه آب و غذای آلوده به بدن منتقل می‌شوند، در حالی‌که هپاتیت B و C اغلب از مادر به نوزاد یا از طریق خون انتقال می‌یابند. علائمی مانند زردی، تب، بی‌اشتهایی و ادرار تیره از نشانه‌های شایع بیماری هستند. تشخیص زودهنگام، واکسیناسیون و رعایت بهداشت از مهم‌ترین عوامل جلوگیری از پیشرفت یا بروز این بیماری در کودکان محسوب می‌شوند.

وقتی کودک بی‌دلیل خسته، بی‌اشتها و رنگ‌پریده به نظر می‌رسد، شاید مشکل از جایی باشد که کمتر به آن فکر می‌کنیم: کبد. هپاتیت در کودکان یکی از بیماری‌های کمتر شناخته‌شده اما جدی است که دلیل آن می‌تواند یک عفونت ساده یا التهاب مزمن کبد باشد. منشا هپاتیت در کودکان همیشه یکسان نیست؛ گاهی ویروسی از راه غذا یا تماس منتقل می‌شود و گاهی سیستم ایمنی یا حتی دارویی بی‌ضرر عامل آن است. در بیشتر موارد، هپاتیت کودکان با مراقبت و درمان به‌موقع کنترل می‌شود، اما در صورت غفلت می‌تواند عوارض ماندگاری بر جای بگذارد. آگاهی از علائم، علل و روش‌های پیشگیری، کلید محافظت از سلامت کبد در سنین پایین است. در این مطلب از دکترتو، با هپاتیت در کودکان و ویژگی‌های آن آشنا می‌شوید.

علائم شایع هپاتیت در کودکان

• یرقان (زردی پوست و سفیدی چشم) که از شاخص‌ترین و قابل رؤیت‌ترین نشانه‌هاست.
• ادرار تیره و مدفوع کم‌رنگ یا خاکستری که تغییر رنگ آن نسبت به بزرگسالان معمولاً سریع‌تر جلب توجه می‌کند.
• بی‌اشتهایی و بی‌میلی به غذا که در کودکان به‌وضوح در وعده‌ها و علاقه به خوراکی‌ها دیده می‌شود.
• تهوع، استفراغ و درد شکمی به‌خصوص در قسمت راست و بالای شکم.
• خستگی و بی‌حالی غیرمعمول که با کاهش انرژی در بازی‌کردن یا خواب‌آلودگی بیشتر خود را نشان می‌دهد.
• تحریک‌پذیری، بی‌قراری یا تغییرات خلقی که برخلاف بزرگسالان بیشتر رفتاری بروز می‌کند تا کلامی.

۱. هپاتیت A در کودکان

یکی از رایج‌ترین شکل هپاتیت در کودکان، هپاتیت a است. این شکل از ویروس از طریق تماس مدفوعی و دهانی منتقل می‌شود. کودکان ممکن است از طرق زیر به این ویروس مبتلا شوند:

• خوردن غذای تهیه شده توسط یک فرد آلوده به ویروس
• مصرف آب آشامیدنی آلوده به مدفوع حاوی ویروس؛ این موضوع خصوصا در کشورهای درحال‌توسعه و مناطق پرجمعیت شایع تر است.
• دست‌زدن به مدفوع یا پوشک کثیف فرد آلوده و سپس قرار دادن دستان آلوده در دهان؛ شیوع این بیماری در مراکز نگهداری از کودکان شایع تر است.
• سفر به مناطقی که هپاتیت A در آنجا شایع است
• انتقال از طریق خون‌آلوده (بسیار نادر است)

کودکان مبتلا به بیماری‌های مزمن کبدی، بیماری‌های خودایمنی یا کودکان دارای اختلال انعقاد خون مانند هموفیلی، بیشتر در معرض ابتلا به هپاتیت نوع A هستند. CDC اکنون تزریق واکسن هپاتیت A را به کودکان یک‌ساله توصیه می‌کند. هپاتیت A شایع‌ترین نوع هپاتیت در کودکان است. این بیماری می‌تواند باعث تورم و التهاب بافت کبد شود. این بیماری معمولاً خودبه‌خود بهبود می‌یابد و فقط به‌ندرت می‌تواند به نارسایی حاد کبد منجر شود.

۲. هپاتیت B در کودکان

هپاتیت ب (HBV) در کودکان شکل شدیدتری از عفونت را ایجاد می‌کند. گاهی اوقات هپاتیت ب در کودکان خفیف است و هیچ علامت خاصی ندارد. اما گاهی که هپاتیت در کودکان مزمن می‌شود، با علائم و عوارض جدی‌تری همراه است. در برخی موارد، زمانی که نوزادان و کودکان خردسال به هپاتیت B مبتلا می‌شوند، در معرض خطر بالای بیماری مزمن کبدی و نارسایی کبدی قرار دارند.

ویروس هپاتیت ب زمانی انتقال می‌یابد که خون یک فرد آلوده وارد بدن کودک شود. اشیای نوک‌تیز آلوده به ویروس، سرنگ آلوده یا مواردی از این دست اصلی‌ترین علل انتقال و ابتلا به این ویروس هستند. کودکانی که دارای اختلال انعقاد خون مانند هموفیلی هستند و به فراورده‌های خونی نیاز دارند یا کودکانی که به دلیل نارسایی کلیه به دیالیز نیاز دارند، بیشتر در معرض خطر ابتلا به این ویروس هستند. با این حال اصلی‌ترین دلیل ابتلا به هپاتیت B در کودکان، انتقال از مادر است. در صورتی که نوزادان از مادری متولد شوند که این ویروس را دارد، ممکن است به این بیماری مبتلا شوند. مادران مبتلا به بیماری باید قبل از تولد تست‌های تشخیصی لازم را بدهند تا بتوان با روش‌های پزشکی، از انتقال بیماری به نوزاد جلوگیری کرد.

۳. هپاتیت C در کودکان

یکی دیگر از اشکال هپاتیت در کودکان، هپاتیت c است. هپاتیت C فقط از طریق خون‌آلوده یا از مادر به نوزاد در هنگام زایمان منتقل می‌شود. علائم هپاتیت C معمولاً خفیف و تدریجی است. کودکان اغلب هیچ علامتی نشان نمی‌دهند. اگرچه هپاتیت C در ابتدا علائم خفیف‌تری دارد، اما در اکثر افراد مبتلا،  به بیماری مزمن کبدی منجر می‌شود. طبق گفته CDC، هپاتیت C نشانه اصلی پیوند کبد در بزرگسالان است. کودکان زیر بیشتر در معرض ابتلا به هپاتیت C هستند:

• کودکانی که از مادران آلوده به ویروس متولد می‌شوند
• افرادی که دارای اختلال لخته شدن خون مانند هموفیلی هستند و خون‌آلوده به آنها تزریق می‌شود
• کودکانی که برای نارسایی کلیه نیاز به دیالیز دارند

هیچ واکسنی برای هپاتیت C وجود ندارد. کودکانی که در معرض خطر هستند باید به طور منظم از نظر هپاتیت C بررسی شوند. کودکانی که هپاتیت C دارند باید از نظر علائم هپاتیت مزمن و نارسایی کبد به دقت تحت نظر باشند.

۴. هپاتیت D در کودکان

این شکل از هپاتیت فقط در حضور هپاتیت B می‌تواند رخ دهد. اگر کودکی هپاتیت B داشته باشد و علائمی را نشان ندهد یا علائم بسیار خفیف را نشان دهد، عفونت با D می‌تواند آن فرد را در معرض خطر نارسایی کبدی قرار دهد. این فرم از هپاتیت در کودکان به سرعت پیشرفت می‌کند. هپاتیت d می‌تواند همزمان با عفونت اولیه با B رخ دهد یا ممکن است خیلی دیرتر ظاهر شود.

انتقال هپاتیت D مانند هپاتیت B است، با این تفاوت که انتقال از مادر به نوزاد کمتر شایع است. هپاتیت D در کودکان متولد شده در ایالات متحده به دلیل استفاده رایج از واکسن هپاتیت B در دوران نوزادی نادر است؛ بنابراین تزریق واکسن هپاتیت B در کودکی می‌تواند ریسک ابتلا به هپاتیت D در کودکان را کاهش دهد.

۵. هپاتیت E در کودکان

یکی دیگر از انواع هپاتیت در کودکان، هپاتیت E نام دارد. این شکل از هپاتیت مشابه هپاتیت A است. انتقال از طریق آلودگی مدفوعی – دهانی صورت می‌گیرد. با این حال، ابتلا به این بیماری در کودکان کمتر از هپاتیت A شیوع دارد. هپاتیت E بیشتر در کشورهایی که منابع بهداشتی و درمانی ضعیف‌تری دارند دیده می‌شود و به ندرت ممکن است در کشورهای پیشرفته شیوع داشته باشد.

تشخیص هپاتیت در کودکان

برای تشخیص هپاتیت کودکان، پزشک ابتدا علائم کودک را بررسی کرده و سپس از طریق آزمایش هپاتیت، وجود این بیماری و عامل ابتلا به آن را شناسایی می‌کند:

• پزشک ابتدا از طریق معاینه فیزیکی کودک، تورم و بزرگی کبد را بررسی می‌کند
• آزمایش خون برای بررسی سطح آنزیم‌های کبدی که هنگام آسیب یا عفونت کبد افزایش می‌یابند
• آزمایش خون برای بررسی وجود هر یک از پنج ویروس عامل هپاتیت با بررسی سطح آنتی‌بادی‌های خون
• سونوگرافی کبد برای تشخیص هر گونه تغییری در کبد
• سایر تست‌های تصویربرداری مانند سی‌تی‌اسکن و ام آر آی برای بررسی شرایط کبد
• بیوپسی کبد برای تایید التهاب و تعیین درجه دقیق آسیب کبدی

درمان هپاتیت در کودکان به چه صورت است؟

در کودکان راه های درمان هپاتیت شامل پیشگیری از آسیب بیشتر به کبد و معکوس کردن آسیب‌های موجود است. تسکین علائم و جلوگیری از مزمن شدن بیماری از دیگر کارهایی است که برای درمان بیماری هپاتیت در کودکان انجام می‌شود. این روش‌ها عمدتا به علت ابتلا به بیماری بستگی دارند و بر اساس این که دلیل هپاتیت کودکان چیست، روش درمان و مدیریت بیماری متفاوت است.

اکثر موارد هپاتیت حاد با گذشت زمان برطرف می‌شود. در هپاتیت خودایمنی، ممکن است از داروهای خاصی برای کمک به کنترل عملکرد بیش از حد سیستم ایمنی و جلوگیری از حملات بیشتر به کبد استفاده شود. سایر درمان‌هایی که برای مدیریت هپاتیت در کودکان کاربرد دارند شامل موارد زیر است:

• داروهایی برای کنترل خارش
• داروهای ضد ویروس
• تغییر سبک زندگی از جمله پیروی از یک رژیم غذایی سالم
• بستری شدن در بیمارستان در موارد شدید
• پیوند کبد در صورت نارسایی کبدی کودک